Εισήγηση του κ. Νότη Μαριά, Καθηγητή Θεσμών Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και πρώην Ευρωβουλευτή, στο Ενεργειακό Συνέδριο του ελληνικού παραρτήματος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος των ΗΠΑ
Ομιλία του κ. Νότη Μαριά στα ελληνικά:
Η φτηνή και διαφοροποιημένη προμήθεια ενέργειας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την οικονομική ανάπτυξη των επιχειρήσεων και την επιβίωση των νοικοκυριών τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Επιπλέον ο περιορισμός της ενεργειακής φτώχειας παραμένει μια σύγχρονη πρόκληση για τα κράτη μέλη της Ένωσης.
Παρά τη συνεχιζόμενη μείωση των μεριδίων τους, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα συνεχίσουν να παραμένουν για τις επόμενες δεκαετίες βασικές μορφές ενέργειας. Ταυτόχρονα ο εξηλεκτρισμός είναι ανάμεσα στις επονομαζόμενες «mega-trends».
Σε σχέση με το πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ και τη σημασία των ηλεκτρικών διασυνδέσεων θα πρέπει να επισημανθεί ότι η Ενεργειακή Ένωση αποτέλεσε έναν από τους βασικούς φακέλους πολιτικής της ΕΕ την προηγούμενη πενταετία. Η πολιτική της ΕΕ στο πεδίο της ενέργειας και του κλίματος έχει θέσει ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους για τον περιορισμό των εκπομπών άνθρακος (CO2) στην ευρωπαϊκή οικονομία. Το 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την μακροπρόθεσμη στρατηγική της για μια ευημερούσα, σύγχρονη, ανταγωνιστική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία το 2050.
Η ΕΕ υιοθέτησε ορισμένες αρχές πολιτικής καθώς και συγκεκριμένες πρωτοβουλίες πολιτικής και εργαλεία προκειμένου να πετύχει τους παρακάτω στόχους:
1. Ολοκλήρωση της αγοράς ενέργειας στην ΕΕ
Έτσι τα τελευταία πέντε χρόνια η ΕΕ τροποποίησε τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης, τους κανόνες και την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας κλπ.
2. Mείωση των εκπομπών άνθρακα
Στο πλαίσιο αυτό υιοθετήθηκε ο δεσμευτικός στόχος της μείωσης μέχρι το 2030 των εκπομπών άνθρακα τουλάχιστον κατά 40% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 Ένα από τα βασικά εργαλεία για την επίτευξη αυτού του στόχου αποτελεί το γνωστό ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων (EU ETS) το οποίο μάλιστα τροποποιήθηκε.
3. Ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας.
Ένας δεσμευτικός στόχος σε σχέση με τις ΑΠΕ είναι μέχρι το 2030 τουλάχιστον το 32% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με ενδεχόμενη επαύξηση του στόχου αυτού το 2023.
4. Αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας.
Εδώ τέθηκε ως στόχος το 32,5% για την ενεργειακή αποδοτικότητα που πρέπει να επιτευχθεί συλλογικά σε επίπεδο ΕΕ το 2030 με ενδεχόμενη επαύξηση του στόχου αυτού το 2023.
5. Αξιοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας για θέρμανση, ψύξη και κίνηση.
6. Ασφάλεια ενεργειακής προμήθειας μέσω της διαφοροποίησης τόσο του παρόχου όσο και των διαδρομών μεταφοράς ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό η ΕΕ επιδιώκει την αύξηση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και των τρίτων χωρών. Έτσι προωθήθηκε η υιοθέτηση των επονομαζόμενων Έργων Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest – PCI) τα οποία πέραν των άλλων αποτελούν σχέδια επιλέξιμα για χρηματοδότηση από την ΕΕ.
Τα κράτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν έχουν επαρκώς αξιοποιήσει μέχρι σήμερα τις ΑΠΕ, ιδίως την ηλιακή και αιολική ενέργεια αλλά και άλλες μορφές ΑΠΕ που θα μπορούσαν να παρέχουν πράσινη και φτηνή ηλεκτρική ενέργεια στο Ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο
Κατά συνέπεια η απουσία αλλά και οι μη επαρκείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις συνιστούν τον βασικό τεχνικό περιορισμό και εμπόδιο για την εφαρμογή του παραπάνω σχεδιασμού.
Η νέα πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε την υιοθέτηση ενός Ενωσιακού πράσινου new deal που οπωσδήποτε αναμένεται να προωθήσει περαιτέρω την ανάπτυξη των ΑΠΕ και των ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Αυτό μπορεί να αποτελεί μια ενδιαφέρουσα ευκαιρία για την προώθηση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.
Επιπλέον το αναμενόμενο αποτέλεσμα των συνεχιζόμενων
διαπραγματεύσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ καθώς και οι όροι λειτουργίας ορισμένων χρηματοδοτικών εργαλείων πιθανόν να αποτελέσουν νέες ευκαιρίες για ενεργειακά έργα στην περιοχή.
Ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επιλέξει το cluster Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ γνωστό ως «EUROASIA Interconnector» μεταξύ των Έργων Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (EU PCΙ).
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τo εν λόγω τεχνικό έργο θα διαθέτει υποβρύχιο ηλεκτρικό καλώδιο DC 500kV και λοιπό σχετικό εξοπλισμό και θα διασυνδέει τα δίκτυα μεταφοράς Κύπρου, Ισραήλ και Ελλάδας.
Το έργο συνολικής ισχύος 2000 MW (σε πρώτη φάση θα έχει ισχύ 1000MW) με συνολικό μήκος 1544 χιλιόμετρα θα έχει τη δυνατότητα και αντίστροφης μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος πάντα σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Όμως το εν λόγω έργο κινδυνεύει να βρεθεί στον αέρα ή να καθυστερήσει μετά την πρόσφατη απόφαση του ΑΔΜΙΕ να προωθήσει τη διασύνδεση Κρήτης-Αττικής ως καθαρά εθνικό έργο.
Το δεύτερο πιθανό έργο είναι το «EUROAFRICA Interconnector» που στοχεύει στην ηλεκτρική διασύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου. Πλην όμως το εν λόγω έργο δεν έχει χαρακτηριστεί ως EU PCI.
Επιπλέον αιρεσιμότητες που αφορούν πολιτικές και ρυθμίσεις σχετικά με την δίκαιη πρόσβαση στην αγορά, την πρόσβαση στο ευρωπαϊκό χρηματιστήριο ρύπων κλπ θα πρέπει να συμφωνηθούν στο μέλλον στο πλαίσιο του παραπάνω σεναρίου.
Η εκ μέρους ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εγκατάσταση και λειτουργία ΑΠΕ σε χώρες της Αφρικής και η εν συνεχεία μεταφορά της ενέργειας στην ΕΕ μέσω ηλεκτρικών διασυνδέσεων θα μπορούσε να συμβάλει αποφασιστικά στην επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων για πράσινη ενέργεια δίνοντας ταυτόχρονα στις εν λόγω επιχειρήσεις τη δυνατότητα να επωφεληθούν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χρηματιστηρίου ρύπων (EU ETS).
Οι προοπτικές περιφερειακής συνεργασίας
Η Μέση Ανατολή και ειδικότερα η Αφρική αποτελούν περιοχές όπου υπάρχει μια συνεχιζόμενη αύξηση των εκεί πληθυσμών. Επομένως η οικονομική ανάπτυξη και μεγέθυνση καθώς και η πρόσβαση στην ενέργεια αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για το εγγύς μέλλον. Οι προοπτικές της πρόσφατης επωφελούς συνεργασίας στον τομέα του φυσικού αερίου και του πετρελαίου στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου είναι πέραν πάσης αμφισβητήσεως.
Μορφή και στόχος της συνεργασίας
Ο τομέας της ενέργειας (πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρισμός) φαίνεται να δημιουργεί τους όρους και την πιθανότητα για την ίδρυση ενός περιφερειακού διεθνούς ή διακυβερνητικού οργανισμού αρμόδιου για την ενέργεια και την ασφάλεια στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο.
Η στρατηγική συμμαχία και συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια δημιούργησε ένα αρχικό πλαίσιο πολιτικής. Τα παραπάνω κράτη θα μπορούσαν να είναι τα ιδρυτικά μέλη ενός τέτοιου οργανισμού.
Οι στόχοι του εν λόγω περιφερειακού διεθνούς ή διακρατικού οργανισμού θα μπορούσαν να είναι:
Η ανάπτυξη και η εκμετάλλευση των ΑΠΕ, των ηλεκτρικών διασυνδέσεων καθώς και του πετρελαίου και φυσικού αερίου, που βρίσκονται εντός της ΑΟΖ των εν λόγω χωρών, όπως αυτή καθορίζεται από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και η προμήθεια ενέργειας τόσο στα εν λόγω κράτη όσο και στην ΕΕ και στα λοιπά κράτη της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής.
Στην ουσία θα πρόκειται για μια ιστορική πρωτοβουλία αντίστοιχη με αυτή του Σχεδίου Σουμάν που οδήγησε στην δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα το 1952 από Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο, Ολλανδία, Λουξεμβούργο και Ιταλία για την κοινή αξιοποίηση του άνθρακα που αποτελούσε τότε την κυριότερη πηγή ενέργειας.
Σ΄ αυτή την περίπτωση η φυσική προστασία των περιουσιακών στοιχείων και των επενδύσεων πιθανόν να καταστεί αναγκαία. Κατά συνέπεια η διάσταση της ασφάλειας στο πλαίσιο του εν λόγω περιφερειακού οργανισμού καθίσταται εξίσου σημαντική.
Επιπλέον κράτη, ίσως σε μεταγενέστερη φάση, θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στον Οργανισμό. Κάθε ένα από τα τέσσερα ιδρυτικά κράτη θα πρέπει να διαθέτει δικαίωμα βέτο για ενδεχόμενη εισδοχή νέων μελών.
Επιπλέον αυστηροί όροι ως προϋπόθεση για την προσχώρηση των νέων μελών θα τίθενται όπως είναι ο πλήρης σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας και της ΑΟΖ των ιδρυτικών κρατών μελών, η αποχώρηση των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων από την Κύπρο, η άρση του τουρκικού casus belli κατά της Ελλάδας κλπ.
Ήδη ορισμένα βήματα προς την κατεύθυνση των γεωπολιτικών συνεργασιών στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο έχουν γίνει τόσο σε σχέση με τη διεθνή συνεργασία στο πεδίο του φυσικού αερίου και του πετρελαίου όσο και στο πεδίο της ασφάλειας.
Έτσι η πρόσφατη κοινή ναυτική άσκηση ΗΠΑ-Γαλλίας-Ισραήλ- Ελλάδας «MIGHTY WAVES 19» στην οποία συμμετείχαν ως παρατηρητές Κύπρος, Ιταλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Χιλή και ΝΑΤΟ αλλά όχι και η Τουρκία, ήταν ιδιαίτερα σημαντική. Είναι προφανές ότι η ναυτική άσκηση αφορούσε εμμέσως πλην σαφώς και την ασφάλεια των εγκαταστάσεων εξόρυξης φυσικού αερίου και πετρελαίου στην Ανατολική Μεσόγειο συμπεριλαμβανομένης και της κυπριακής ΑΟΖ, τη οποία έχει βάλει στο στόχαστρο η Άγκυρα.
Λίγες μέρες πιο πριν στον απόηχο της συνόδου Ισραήλ-Αιγύπτου-Ελλάδος-ΗΠΑ, Αιγυπτιακές και Ελληνικές ναυτικές δυνάμεις πραγματοποίησαν ασκήσεις στη Μεσόγειο.
Επίσης είχαν προηγηθεί και άλλες ασκήσεις όπως η μεγάλη άσκηση Ελλάδας- Αιγύπτου νοτίως της Κρήτης τον Ιούνιο του 2018 και η κοινή ναυτική άσκηση Ελλάδας-ΗΠΑ-Αιγύπτου που έγινε στην Ανατολική Μεσόγειο τον Αύγουστο του 2018.
Η έντονη αυτή στρατιωτική κινητικότητα είναι αποτέλεσμα της εντεινόμενης ενεργειακής συνεργασίας που αναπτύσσεται στην περιοχή της Μεσογείου και στην οποία συμμετέχουν σε πολυμερές και διμερές επίπεδο ένα σημαντικό πλέγμα χωρών όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Γαλλία, η Ιταλία και οι ΗΠΑ.
Και όλα αυτά βεβαίως συμβαδίζουν με τη στρατηγική της ΕΕ για τη δημιουργία της περίφημης Ενεργειακής Ένωσης για την ενεργειακή απεξάρτηση της ΕΕ από τη Ρωσία.
Κύριο χαρακτηριστικό της ενεργειακής συνεργασίας των εν λόγω χωρών είναι η ευελιξία καθώς τα διάφορα σχήματα ενεργειακής συνεργασίας αλληλοδιασυνδέονται χωρίς όμως και να ταυτίζονται.
Κλασική περίπτωση το υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ Φόρουμ για το Φυσικό Αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο (East Med Gas Forum – EMGF) το οποίο θα μπορούσε να μετατραπεί σε διεθνή οργανισμό σε θέματα ενέργειας ακολουθώντας τα βήματα της περίφημης Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα.
Το EMGF ιδρύθηκε από Αίγυπτο, Ισραήλ, Ιορδανία, Παλαιστινιακή Αρχή, Ελλάδα, Κύπρο και Ιταλία. Στην δεύτερη διυπουργική συνάντηση του Καΐρου στις 24-25 Ιουλίου 2019 συμμετείχαν ως παρατηρητές οι ΗΠΑ και η Γαλλία, ενώ παρέστησαν επίσης εκπρόσωποι της ΕΕ και της Διεθνούς Τράπεζας.
Ήδη για την αξιοποίηση του φυσικού αερίου στην περιοχή ενεργοποιούνται η εταιρεία του Ισραήλ Delek Drilling σε συνεργασία τόσο με την Αμερικανική Noble Energy που είναι εγκατεστημένη στο Τέξας όσο και με αντίστοιχη Αιγυπτιακή πετρελαϊκή εταιρεία. Ταυτόχρονα στην Κυπριακή ΑΟΖ δραστηριοποιούνται η Αμερικανική Exxon Mobil, η Γαλλική Total και η Ιταλική Eni.
Η αλληλεξάρτηση των οικονομικών συμφερόντων Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ, Αιγύπτου, Γαλλίας, Ιταλίας και ΗΠΑ οδηγούν σε στενότερη πολιτική συνεργασία των εν λόγω χωρών που στη συνέχεια παρουσιάζει στοιχεία «εκχείλισης», για να χρησιμοποιήσουμε και την προσφιλή έκφραση των νεολειτουργιστών, στο πεδίο της άμυνας και της ασφάλειας.
Συμπεράσματα
1. Το πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα δημιουργεί χώρο και ευκαιρίες για ενεργειακά έργα και ηλεκτρικές διασυνδέσεις στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.
2. Κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες ένας περιφερειακός διεθνής ή διακρατικός οργανισμός αρμόδιος για θέματα ενέργειας και ασφάλειας στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο μπορεί να δημιουργηθεί.
3. Στο πλαίσιο αυτό το Φόρουμ για το Φυσικό Αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο (East Med Gas Forum – EMGF) θα μπορούσε να διευρύνει το αντικείμενό του περιλαμβάνοντας επιπλέον τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις αλλά και τις ΑΠΕ και να μετατραπεί σε ένα σύγχρονο περιφερειακό διεθνή ή διακρατικό οργανισμό για την ενέργεια και την ασφάλεια.
4. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η ίδρυση του εν λόγω περιφερειακού οργανισμού εμπνέεται από την ίδρυση της πάλαι ποτέ Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα.
Ομιλία του κ. Νότη Μαριά στα αγγλικά:
Cheap and diversified energy supply for businesses and households is one of the key factors for economic growth in Greece and worldwide.
In addition, reduction of energy poverty remains a challenge for EU countries.
Oil and gas despite their possible decreasing share in the European energy mix will remain key energy resources in the next decades.
At the same time, electrification is a mega-trend.
The EU policy framework and the importance of electricity interconnections
The Energy Union file was one of the key EU files over the last five years. The EU energy and climate policy has set ambitious objectives aiming at decarbonizing the EU economy. Recently, in 2018 the European Commission presented its strategic long-term vision for a prosperous, modern, competitive and climate-neutral economy by 2050.
The EU has adopted some policy principles and has put in place some main policy initiatives and tools in order to achieve the aforementioned objectives.
Completion of the EU energy market.
Over the last five years the EU has modified the governance of the Energy Union, the rules for the internal electricity market etc.
Greenhouse gas (CO2) emissions reduction.
A binding target to cut emissions in the EU by at least 40% below 1990 levels by 2030 was adopted.
One of the main tools: EU emissions trading system (EU ETS) which was reformed.
Deployment of renewable energy and storage systems.
A binding renewable energy target for the EU for 2030 of at least 32% of final energy consumption, including a review clause by 2023 for an upward revision of the EU level target was adopted.
Increase of energy efficiency.
A headline target of at least 32.5% for energy efficiency to be achieved collectively by the EU in 2030, with an upward revision clause by 2023 was adopted.
Electrification of energy uses such as mobility, heating and cooling.
Security of energy supply by diversifying supplier countries and routes.
Increase of energy interconnections among EU member states and with third countries.
Adoption of Projects of Common Interest (PCI), which, among other provisions, are also eligible for EU funding.
Southeastern Mediterranean countries have great but not sufficiently used, until now, renewable energy sources potential. Solar, wind and other renewable energy sources could provide green and affordable electricity to the European power grid.
Currently, absence or inadequate electricity interconnections are the main technical limitation and barrier to overcome in the aforementioned scenario.
The new President-elect of the European Commission Ursula von der Leyen has proposed the adoption of an EU green deal, which will certainly further promote the deployment of renewable energy sources and electricity interconnections.
This may be an interesting opportunity to promote electricity interconnections in the southeast Mediterranean region.
Moreover, the outcome of the ongoing negotiations on the multiannual financial framework (MFF) and on the conditions for some of the EU funding tools may provide ground for funding opportunities for regional energy projects.
The European Commission has selected the cluster Greece-Cyprus-Israel, known also as “EUROASIA Interconnector”, among the EU Projects of Common Interest (PCI).
The “EUROASIA Interconnector” consists, according to the European Commission, of a 500 kV DC (Direct Current) underwater electric cable and associated equipment for interconnecting the Cypriot, Israeli and Greek transmission networks.
The project will have a capacity of 2000 MW (the first phase will have a capacity of 1000 MW) and a total length of around 1544 km and will also, according to the European Commission, allow for reverse transmission of electricity.
Yet the “EUROASIA Interconnector” project is under risk following the recent ADMIE decision to build the Crete- Attica interconnection as a national project.
The second possible project is the “EUROAFRICA Interconnector”, which aims to interconnect the Greek, Cypriot and Egyptian transmission networks. The “EUROAFRICA Interconnector” is not an EU PCI.
In addition, policy and regulatory conditions (i.e. related to fair market access, access to the EU ETS etc.) will also have to be agreed in the future in the aforementioned scenario.
The installation and operation of RES in African countries by European companies and the subsequent transfer of energy to the EU via electrical interconnections could make a decisive contribution to achieving European green energy targets while at the same time enabling these companies to grab benefits in the context of the EU ETS
Regional cooperation perspective
The middle East and in particular Africa are regions with rapidly increase of the population. Consequently, economic development and growth as well as access to energy will be critical factors in the near future.
The perspectives of the recent fruitful cooperation in the oil and gas sector in southeast Mediterranean is beyond doubt.
Form and objective of cooperation
The energy sector (oil & gas and electricity) seem to create the conditions and possibility for a regional international or intergovernmental organization dealing with energy and security in southeast Mediterranean.
The strategic alliance and cooperation between Greece, Cyprus, Israel and Egypt developed over the last years has created an initial policy framework.
The aforementioned countries could be the founding members of such a regional international or intergovernmental organization.
The objective and goal of such a regional international or intergovernmental organization could be:
the development and exploitation of “energy resources” (oil & gas, renewable power generation, interconnections etc.),
which are within the limits of the Exclusive Economic Zones (EEZ) (as derived by the principles provided for in the 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea) of the aforementioned countries,
in order to provide energy supply to the aforementioned countries as well as to the EU and to other countries in the middle East and Africa.
Ιn essence, this will be a historic initiative similar to that of the Schuman Plan which led to the creation of the European Coal and Steel Community in 1952 by France, Germany, Belgium, the Netherlands, Luxembourg and Italy for the common exploitation of coal which was then the principal energy source.
In such a case, the physical protection of assets and investments may be necessary. Therefore, security dimension of such a regional international or intergovernmental organization seems equally important.
Additional countries may at a later phase join the regional international or intergovernmental organization. Each of the four founding members must be given a veto right over new countries’ possible membership.
In addition, strict conditions over new memberships may be set (like fully acceptance of the territorial integrity and of the EEZ of the member countries, withdrawal of the Turkish occupation army from Cyprus, lifting of the Turkish casus belli against Greece etc.).
Certain initiatives were taken as regards international cooperation in the field of natural gas and oil as well as in the field of security.
Thus the recent «MIGHTY WAVES 19» joint naval exercise with the participation of USA, France, Israel, Greece was very important.
Cyprus, Italy, Germany, UK, Canada, Chile and NATO participated as observers, unlike Turkey. MIGHTY WAVES 19 was concerned implicitly with the security of drilling platforms in East Mediterranean including those in the Cypriot Exclusive Economic Zone confronted by Ankara.
A few days earlier in the eve of the joint ministerial meeting of Israel, Egypt, Greece and USA, Egyptian and Greek naval forces participated in a joint naval exercise in the Mediterranean Sea.
Other exercises had already taken place such as the joint Greek-Egyptian naval exercise in June 2018 and the join naval exercise of Greece, Egypt and USA in August 2018.
These joint actions are the result of the deepening multilateral or bilateral cooperation in the field of energy in the Mediterranean region taking place among various countries such as Greece, Cyprus, Israel, Egypt, France, Italy and USA. These initiatives cope with EU strategy as regards the creation of the Energy Union to reduce Europe’ s energy dependency on Russia.
Flexibility is the main characteristic of the energy cooperation of these countries. The various schemes of energy cooperation are interconnected but not merged yet. The most characteristic case is the US backed East Med Gas Forum – EMGF which could be upgraded from a forum to a modern regional organization dealing with energy, thus following the path of the European Coal and Steel Community.
The EMGF was established by Egypt, Israel, Jordan, the Palestinian Authority, Greece, Cyprus and Italy. Its second ministerial meeting took place a few months ago in Cairo on July 24-25. The USA and France participated as observers along side with the representatives of the EU and the World Bank.
The Israeli company Delek Drilling in cooperation with the US Noble Energy based in Texas and an Egyptian Company operate in the area for the exploitation of oil and gas. On the other hand the American company Exxon Mobil, the French Total and the Italian Eni participate in the exploitation in the Cypriot EEZ.
The interdependence of economic interests of Greece, Cyprus, Israel, Egypt, France, Italy and USA lead to closer political cooperation between these countries which could spill-over in the field of security and defense according to neofunctionalists.
Conclusions
1. EU energy and climate policy framework creates room and opportunities for energy projects and electricity interconnections in the southeast Mediterranean region.
2. Under certain conditions a regional international or intergovernmental organization dealing with energy and security in southeast Mediterranean may be established.
3. Accordingly the East Med Gas Forum –EMGF could broaden its objectives in order to include electricity interconnections and renewable energy sources and to be upgraded from a forum to a modern regional international or intergovernmental organization dealing with energy and security.
4. One may argue that this regional international or intergovernmental organization is partially inspired by the European Coal and Steel Community.