Εισήγηση του κ. Χρήστου Αρώνη, Μηχανικού / Μηχανολόγου τ. Καθηγητή Ενεργειακής Πολιτικής, στο Ενεργειακό Συνέδριο του ελληνικού παραρτήματος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος των ΗΠΑ
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χ. ΑΡΩΝΗ
Σήμερα θα παρουσιάσω ένα θέμα που, κατά την άποψή μου, είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την Ελλάδα. Θα μιλήσω για την ανάγκη «άμεσης επανεκκίνησης των Ερευνών & της Παραγωγής Υ/Α μέσα στην ελληνική επικράτεια», που ξεκίνησαν στην Ελλάδα πριν από 25 περίπου χρόνια, αλλά που καθυστέρησαν ή διεκόπησαν για μεγάλα διαστήματα (μέχρι και 12 χρόνια), προκαλώντας τεράστιες ζημίες και προβλήματα στη χώρα μας. Οι λόγοι για αυτές τις παλινωδίες ήταν, κυρίως, οι αντιρρήσεις και αντιδράσεις που εκδηλώνονταν κάθε φορά που η ελληνική πλευρά έπαιρνε κάποια πρωτοβουλία που αφορούσε εγχώριους Υ/Α και οι οποίες αποδίδονται σε κύκλους που εξυπηρετούσαν οικονομικά ή πολιτικά συμφέροντα, τόσο στο «εσωτερικό», όσο και στο «εξωτερικό» της χώρας.
Αρχικά, στην ομιλία μου θα σκιαγραφήσω την «Εθνική Στρατηγική» και το αντίστοιχο «Σχέδιο Υλοποίησης της», που θα αποτελέσουν τα «βάθρα» πάνω στα οποία θα εδράζεται η πραγμάτωση του κολοσσιαίου και ιδιαίτερα σύνθετου εγχειρήματος της εκμετάλλευσης των ελληνικών Υ/Α, μιας εκμετάλλευσης που θα είναι βασισμένη σε σύγχρονες αρχές και πρακτικές χωρών, που έχουν να επιδείξουν λαμπρές επιτυχίες στον τομέα των Υ/Α.
Στη συνέχεια, θα διατυπώσω μια σειρά από «επισημάνσεις & διαπιστώσεις», που οδηγούν σε «προτάσεις για παρεμβάσεις και δράσεις» οι οποίες, με τη σειρά τους, συνθέτουν αυτά που αποκαλώ «προαπαιτούμενα» ή «προϋποθέσεις», από την εξασφάλιση των οποίων, εξαρτάται η επιτυχία ή η αποτυχία του ανωτέρω εγχειρήματος.
Τέλος, θα τεκμηριώσω τους λόγους, για τους οποίους θεωρώ το εγχείρημα αυτό ιδιαιτέρως «κρίσιμο» και εξαιρετικά «επείγον».
ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ & ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙ
1) Επισημαίνεται η απουσία πολιτικής βούλησης από την πλευρά όλων των ελληνικών πολιτικών ηγεσιών, για ανάληψη λελογισμένων ρίσκων και σημαντικών πρωτοβουλιών, που θεωρούνται βασικές προϋποθέσεις για την δυναμική προώθηση της «εκμετάλλευσης των εγχωρίων Υ/Α μας».
2) Σύμφωνα με την κείμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία (Οδηγία 94/22/ΕΚ), η οποία έχει ενσωματωθεί και στο ελληνικό δίκαιο (Ν 2289/95), οι διαπιστευμένοι Κρατικοί Φορείς Υδρογονανθράκων σε όλες τις χώρες της ΕΕ, «έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να διαχειρίζονται, στις χώρες τους, την Έρευνα & την Παραγωγή Υ/Α, σε όλες τις εκφάνσεις της». Επισημαίνεται όμως, ότι ο σημερινός ελληνικός διαπιστευμένος Κρατικός Φορέας (ΕΔΕΥ), δεν είναι κατάλληλα εξοπλισμένος και στελεχομένος για να πρωταγωνιστήσει σε ένα τέτοιο κρίσιμο εγχείρημα. Απαιτείται, λοιπόν η άμεση δημιουργία ενός «Νέου Ανεξάρτητου Κρατικού Φορέα Υ/Α», που να διαθέτει τις κατάλληλες προδιαγραφές.
3) Διαπιστώνεται ότι στον συνημμένο Χάρτη Παραχωρήσεων (βλ. σελ 9) για Έρευνες & Παραγωγή Υ/Α που πραγματοποίησαν, μέχρι το έτος 2008, οι χώρες της Μεσογείου, η Ελλάδα «λάμπει δια της απουσίας της». Η σημερινή εικόνα των παραχωρήσεων στην Μεσόγειο, δεν είναι πολύ διαφορετική.
4) Επισημαίνεται ότι, η εκμετάλλευση των ελληνικών Υ/Α είναι, σήμερα, το σημαντικότερο «χαρτί» που διαθέτουμε σαν χώρα. Το οποίο με λίγη τύχη και σωστή τακτική, μπορεί να μας βγάλει από την δεινή θέση που μας έχουν οδηγήσει τα λάθη και παραλήψεις του παρελθόντος.
5) Επανειλημμένα εδώ και πολλά χρόνια ακούγονται απόψεις από διάφορες πλευρές που επιμένουν ότι «το εγχείρημα για μια δυναμική εκκίνηση της εκμετάλλευσης Υ/Α στην Ελλάδα», δεν πρέπει να μεθοδευτεί «αυτόνομα», αλλά ότι θα πρέπει να ενταχθεί σε μία ευρύτερη προσπάθεια «εξυγίανσης και αναδιοργάνωσης του Κράτους». Δυστυχώς όμως, όσο και εάν ακούγεται σαν μία καλή πρόταση, έχει αποδειχθεί ότι, τέτοια φιλόδοξα σχέδια έχουν ελάχιστες πιθανότητες να προχωρήσουν στην σημερινή Ελλάδα, λόγω του τρόπου που είναι δομημένος και λειτουργεί ο Δημόσιος Τομέας.
6) Επισημαίνεται ότι, οι συνολικές πρόσοδοι του Ελληνικού Κράτους από τις «συμβάσεις μίσθωσης» (αυτό που αποκαλούν οι αγγλοσάξονες «Government Take», που περιλαμβάνει το σύνολο των φόρων, leasing fees, royalties και bonuses που εισπράττει το κράτος) είναι σήμερα πολύ χαμηλές. Π.χ. στις συμβάσεις που υπέγραψε πρόσφατα η Ελλάδα, το ποσοστό αυτό ανέρχεται περίπου στο 25% επι της συνολικής αξίας της παραγωγής, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στη Νορβηγία είναι 75% ! Σε κάποιο βαθμό, αυτό είναι δικαιολογημένο, γιατί το σημερινό «κόστος» των ερευνών και της παραγωγής στην Ελλάδα είναι πολύ υψηλό, ενώ εξίσου υψηλά είναι και τα επιχειρηματικά ρίσκα των εταιριών που επενδύουν σε τέτοιου είδους εγχειρήματα στη χώρα μας. Βέβαια, οι διαπιστώσεις αυτές δεν αποτελούν «θέσφατα», γιατί υπάρχουν πολλές δυνατότητες πχ. α)για να αναβαθμίσουμε την ποιότητα των πληροφοριών και δεδομένων που αφορούν στις γεωλογικές και σεισμικές έρευνες ή των στοιχείων που αφορούν στις πάσης φύσεως γεωτρήσεις που πραγματοποιήθηκαν μέχρι σήμερα στην Ελλάδα από κρατικούς φορείς ή ξένες εταιρίες. Αυτό θα εκτιμηθεί σημαντικά από τους υποψήφιους επενδυτές β)να αναβαθμίσουμε τις επιχειρήσεις υποστήριξης των δραστηριοτήτων για παραγωγή Υ/Α στην Ελλάδα όπως «ναυπηγεία», «χαλυβουργίες», «μεγάλες σωληνουργίες», κλπ, τις οποίες φροντίσαμε επιμελώς να κλείσουμε στο παρελθόν, γ)να ενεργοποιήσουμε τους μάχιμους πεπειραμένους και εξειδικευμένους τεχνικούς των πιο πάνω εταιριών που απολύσαμε και δ)να εκπαιδεύσουμε το ανθρώπινο δυναμικό των αρμόδιων ελληνικών υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν, με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, στις διαπραγματεύσεις τους με τους σκληρούς επαγγελματίες της διεθνούς αγοράς πετρελαίου και στους «ελέγχους» των εταιριών που αναλαμβάνουν τα έργα, ώστε να μειωθούν οι τυχόν αυθαιρεσίες και να αυξηθούν τα έσοδα του Δημοσίου
7) Διαπιστώνεται ότι, υπάρχουν άνθρωποι με μειωμένη κρίση ή με ιδεοληψίες, που πιστεύουν και ισχυρίζονται ότι, αν καθυστερήσει στην Ελλάδα η εκμετάλλευση των Υ/Α για 10 ή 20 χρόνια, αυτό δεν σημαίνει τίποτε, γιατί οι Υ/Α ούτε θα φύγουν, ούτε θα εξαφανισθούν, αλλά θα παραμείνουν στη θέση τους για πάντα. Αυτό είναι μια αφελής προσέγγιση, στην οποία μπορούμε να αντιπαραθέσουμε τα εξής:
Α) Η διακοπή διαφόρων κρίσιμων δράσεων στον τομέα των Ερευνών & της Παραγωγής Υ/Α στην Ελλάδα τα 12 χρόνια της περιόδου 1999-2011, κόστισε στην Ελλάδα πολύ ακριβά, γιατί βρέθηκε μέσα στην κρίση του 2008, χωρίς οικονομικούς πόρους και με τερατώδη δάνεια, τα οποία εκμεταλλεύτηκαν οι δανειστές μας για να μας δέσουν χειροπόδαρα με τα επαίσχυντα μνημόνια, και να βάλουν χέρι στον κρατικό και ιδιωτικό πλούτο της χώρας. Αν είχαμε, τότε, τις προοπτικές που έχουμε σήμερα και τις προσόδους που προβλέπουμε να προσπορίσουμε από την εκμετάλλευση των ελληνικών Υ/Α μέσα στην επόμενη 30ετία, οι δανειστές μας θα ήταν πολύ πιο συνεργάσιμοι και θα είχαμε αποφύγει τα χειρότερα. Για σκεφθείτε, τώρα, την περίπτωση να «σκάσει», σήμερα, μια νέα παγκόσμια οικονομική κρίση που, βρίσκοντάς μας πτωχευμένους και δέσμιους των μνημονίων μας, θα μας εξαφάνιζε σαν χώρα.
Β) Η κυριαρχία των Υ/Α στον πλανήτη μας έχει ημερομηνία λήξεως που αποδίδεται, κυρίως, ι) στις αρνητικές επιπτώσεις των εκπομπών από την καύση των Υ/Α (κυρίως του πετρελαίου και, λιγότερο του φυσικού αερίου) στην υγεία μας, και, ενδεχομένως, στην επέλαση της Κλιματικής Αλλαγής, και iι) λόγω της επιτάχυνσης των επενδύσεων σε «Εναλλακτικές Μορφές Ενέργειας» όπως πχ. στη φθηνή αξιοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας στις μεταφορές {και, ειδικότερα, στα «ηλεκτρικά αυτοκίνητα» που προβλέπεται να υποκαταστήσουν τεράστιες ποσότητες βενζίνης και diesel), στις «ανανεώσιμες μορφές ενέργειας», στην παραγωγή «υδρογόνου», στις «κυψέλες καυσίμου» (fuel cells) και «σε πολλές άλλες μορφές ενέργειας» που έχουν σχεδόν ολοκληρώσει την φάση των «ερευνών» και των «πιλοτικών εφαρμογών» τους και βρίσκονται σε φάση «εμπορευματοποίησης».
Πολλοί αναρωτιούνται, πόσα χρόνια ακόμα, θα είναι οι Υ/Α κυρίαρχη μορφή ενέργειας; Κανένας δεν ξέρει ακριβώς, αλλά όλοι διαισθανόμαστε ότι το τέλος των Υ/Α δεν είναι πάρα πολύ μακριά. Το «τέλος της εποχής των Υ/Α» θα σηματοδοτηθεί από τη στιγμή που οι Υ/Α θα αρχίσουν να απαξιώνονται από την αγορά επειδή, ας πούμε, θα αναγνωρισθεί πλέον, επίσημα, από την πλειονότητα των ανεπτυγμένων χωρών ότι, οι εκπομπές από την καύση τους βλάπτουν σοβαρά την υγεία ή ότι επιταχύνουν την επέλαση της Κλιματικής Αλλαγής με αποτέλεσμα η διεθνής τιμή των Υ/Α να αρχίσει να κατρακυλάει. Όταν η τιμή τους φθάσει σε επίπεδα κάτω από το κόστος παραγωγής τους, τότε, αυτονόητα, θα σταματήσει σιγά-σιγά η παραγωγή τους. Αυτό συνέβη πρόσφατα με τον λιγνίτη.
Για όλους αυτούς τους λόγους, θα πρέπει να επισπεύσουμε, όσο μπορούμε, την αξιοποίηση των εγχωρίων Υ/Α μας, για να δρέψουμε τους καρπούς τους πολύ περισσότερα χρόνια.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ «ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ» & «ΔΡΑΣΕΙΣ»
(Οι «παρεμβάσεις» & «δράσεις» αυτές, αποτελούν τα «προαπαιτούμενα» και τις «προϋποθέσεις», από την εξασφάλιση των οποίων, εξαρτάται η επιτυχία ή η αποτυχία του εγχειρήματος που ονομάσαμε «εκκίνηση των Ερευνών & της Παραγωγής εγχωρίων Υ/Α», την οποία προγραμματίζει η Ελληνική Πολιτεία. Η παρουσίαση των παρεμβάσεων & δράσεων, θα γίνει σε «τίτλους», λόγω ελλείψεως χρόνου).
1) Αξιόπιστη αποτίμηση του σημερινού δυναμικού Υ/Α στην Ελλάδα
2) Δημιουργία σύγχρονου ελληνικού Κρατικού Φορέα Υ/Α (ΚΦΥ)
3) Δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ ΚΦΥ και άλλων αρμόδιων οργάνων
4) Αναβάθμιση ορισμένων κρίσιμων υπηρεσιών του ΥΠΕΞ
5) Αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός του ελληνικού «Αρχείου Υ/Α»
6) Άμεση ανακήρυξη ΑΟΖ και επιλεκτική οριοθέτησή της
7) Νέοι «γύροι παραχώρησης» με διαδικασία «ανοιχτής πόρτας»
8) Τακτικοί «γύροι παραχώρησης για «παρθένα ερευνητικά οικόπεδα»
9) Συμβάσεις «Leasing” αντί συμβάσεων “:Production Sharing”
10) Μελέτη των κυπριακών χειρισμών σε θέματα Υ/Α οι οποίο αποτελούν «textbook cases».
11) Βελτίωση επενδυτικού περιβάλλοντος για προσέλκυση “Majors”
12) Μείωση καθυστερήσεων Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
13) Δημιουργία Μητρώου Τεχνοκρατών, με επικαιροποίηση.
14) Αξιολόγηση της επίδρασης της «Στρατηγικής για Ε&Π Υ/Α» στις σχέσεις με δανειστές, κλπ
15) Σχέδια Εκτάκτου Ανάγκης για προστασία της ελληνικής ΑΟΖ
16) Συμμαχίες για «έμπρακτη» προστασία της εθνικής κυριαρχίας μας
17) Πυρήνες επιρροής «lobbies» σε Κέντρα Αποφάσεων του εξωτερικού
18) Συστράτευση του απόδημου Ελληνισμού για βοηθήσει
19) Δημιουργία σύγχρονης «Φιλικής Εταιρίας»
20) Ενιαία Ευρ. Στρατηγική για Ε & Π Υ/Α στις Μεσογειακές Χώρες
21) Δημιουργία «Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας» στην Ελλάδα
22) Business Plans & PERT Diagrams για το Πρόγραμμα Εφαρμογής
23) Συναίνεση των κομμάτων για την Στρατηγική/Ψήφιση στη Βουλή
24) Η Στρατηγική Υ/Α είναι “sanctum sanctorum”.
25) Μακριά από ΤΑΙΠΕΔ οι ελληνικοί Υ/Α
26) Κίνητρα σε οικογένειες για να μετοικήσουν σε ακριτικά νησιά
27) Νέος Χάρτης με όλα τα «παρθένα οικόπεδα» Ιονίου & Κρήτης
28) Επιπτώσεις από αγωγούς μεταφοράς ΦΑ στην Ελλάδα
29) Νέες μεταπτυχιακές σχολές για μηχανικούς πετρελαίου
30) Διαπραγματεύσεις με κύριο γνώμονα την μεγιστοποίηση του συνολικού οφέλους για την Ελλάδα
ΕΙΚΟΝΑ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΚΑΝΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ
