Εισήγηση του κ. Βασίλειου Μαρτζούκου, Αντιναύαρχου ε.α., Προέδρου του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ), στο Ενεργειακό Συνέδριο του ελληνικού παραρτήματος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος των ΗΠΑ
Κείμενο ομιλίας του κ. Μαρτζούκου στα ελληνικά:
ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΗΝ Α. ΜΕΣΟΓΕΙΟ.
Η Α. Μεσόγειος αποτελεί σημαντική θαλάσσια γραμμή επικοινωνίας για την διεθνή ναυτιλία και το διεθνές εμπόριο. ενώ για την Ευρώπη η θάλασσα αυτή είναι πολύτιμη για την ασφάλεια, την σταθερότητα και την ευημερία της.
Η Ρωσία εμπλέκεται ενεργά στην περιοχή, όπως αποδεικνύουν και οι πρόσφατες εξελίξεις, επιδιώκοντας επιρροή και πολιτικά, στρατιωτικά, οικονομικά και ενεργειακά οφέλη. Η Κίνα χαράζει τον θαλάσσιο δρόμο του μεταξιού μέσω της Α. Μεσογείου και διατηρεί στενές σχέσεις με πλούσια σε πόρους κράτη της Αφρικής και του Περσικού Κόλπου. Οι ΗΠΑ εστιάζουν στον Δ. Ειρηνικό και μειώνουν την ναυτική τους παρουσία στην Α. Μεσόγειο. Το επίπεδο μίας κοινής στρατηγικής ΗΠΑ και ΕΕ για την περιοχή, θα διαμορφώσει τις εξελίξεις στην Α. Μεσόγειο.
Πέραν του σημαντικού δημογραφικού προβλήματος, η Ευρώπη αντιμετωπίζει μαζική παράνομη μετανάστευση από την Ασία και την Αφρική, η οποία διχάζει τα κράτη μέλη, επιδρά στην κοινωνική συνοχή, αυξάνει τον ευρωσκεπτικισμό και προκαλεί φυγόκεντρες τάσεις. Οι νότιες χώρες όπως η Ελλάς, η Κύπρος και η Ιταλία, ευρίσκονται στην πρώτη γραμμή και εκτίθενται άμεσα στο φαινόμενο αυτό.
Η ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην Α. Μεσόγειο προσφέρει ευκαιρίες αλλά και αυξάνει την πιθανότητα συγκρούσεων. Επιπρόσθετοι αποσταθεροποιητικοί παράγοντες είναι ο πόλεμος στην Συρία, ο εμφύλιος πόλεμος στην Λιβύη, η διένεξη του Ισραήλ με κράτη της Μ. Ανατολής και το Κυπριακό ζήτημα.
Η ΕΕ είναι ενεργειακά εξαρτώμενη, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των αγαθών και υλικών εισάγεται δια θαλάσσης. Κατά συνέπεια αποτελεί υψηλή ευρωπαϊκή προτεραιότητα η αντιμετώπιση των απειλών και προκλήσεων κατά των θαλασσίων γραμμών επικοινωνιών της Α. Μεσογείου, οι κυριότερες των οποίων είναι οι ακόλουθες:
- Ανταγωνισμός επιρροής μεταξύ των υπερδυνάμεων.
- Διακρατικές αναθεωρητικές διεκδικήσεις και διαφορές.
- Παράνομη μετανάστευση – Παράνομη διακίνηση ανθρώπων
- Θαλάσσια τρομοκρατία
- Οργανωμένο έγκλημα στην θάλασσα (παράνομη διακίνηση ανθρώπων, όπλων, ναρκωτικών, καυσίμων).
- Διακίνηση όπλων μαζικής καταστροφής.
- Παράνομη αλιεία.
- Κυβερνοεπίθεση και Κυβερνοασφάλεια.
- Καταστροφή θαλασσίου περιβάλλοντος
- Θαλάσσια πειρατεία.
- Θαλάσσια ατυχήματα.
Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ Α. ΜΕΣΟΓΕΙΟ
Η εξέλιξη των ενεργειακών προγραμμάτων Ισραήλ, Αιγύπτου, Κύπρου και Ελλάδος θέτουν προϋποθέσεις ενός νέου ενεργειακού διαδρόμου τροφοδοτήσεως της Ευρώπης. Η στρατηγική ενεργειακή συνεργασία των χωρών αυτών, δεν στρέφεται απαραιτήτως κατά άλλων κρατών της περιοχής. ‘Αλλωστε τα τέσσερα αυτά κράτη θα πρέπει να επιδιώξουν την επέκταση της συνεργασίας τους με τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ, την ΕΕ αλλά και άλλες χώρες της περιοχής, στην βάση πάντοτε των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου.
Ο τρόπος μεταφοράς ενέργειας από την Α. Μεσόγειο στην Ευρώπη δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Η επιλογή υποδομών LNG ωφελεί την Ελλάδα αφού ήδη υπάρχουν σχετικές υποδομές οι οποίες θα διευρυνθούν ενώ πολλοί Έλληνες πλοιοκτήτες έχουν επενδύσει σε πλοία LNG. Πέραν αυτού η ΕΕ έχει αποφασίσει να συμπεριλάβει και τον αγωγό EastMed στα προγράμματα κοινού της ενδιαφέροντος. Ο αγωγός αυτός θα προσδώσει κίνητρα πλέον ενεργούς συμμετοχής της ΕΕ στην Α. Μεσόγειο.
Ο Νότιος αγωγός Φυσικού Αερίου (ΦΑ) TAP θα διαδραματίσει επιπλέον σημαντικό ρόλο στην απεξάρτηση της Ευρώπης από το Ρωσικό ΦΑ. Η Ελλάς έχει την ευκαιρία να εκμεταλλευθεί τα αποθέματα υδρογονανθράκων, στην Δ. Ελλάδα, δυτικά και νότια της Κρήτης.
ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΠΟΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η χειραφετημένη Τουρκία του Ερντογάν αποκτά ολοένα και περισσότερο ισλαμικό και αντιδυτικό χαρακτήρα. Η πολύπλευρη συνεργασία της με την Ρωσία και το Ιράν αποκτά χαρακτηριστικά στρατηγικής συμμαχίας.
Οι περιφερειακές επεκτατικές φιλοδοξίες της Άγκυρας (οι οποίες συνοδεύονται από ανάλογο εξοπλιστικό πρόγραμμα) και η επιθετική εμπλοκή της στην Α. Μεσόγειο και την Μ. Ανατολή, θίγουν ζωτικά συμφέροντα τόσο της Ελλάδος, όσο και του Ισραήλ. Η αμοιβαιότητα συμφερόντων φαίνεται να εδραιώνει τον άξονα Ελλάδος – Κύπρου – Ισραήλ, κυρίως στον πολιτικό και ενεργειακό τομέα, με την στήριξη μάλιστα των ΗΠΑ. Εκτιμάται ότι συντρέχουν πλέον επιπλέον προϋποθέσεις οι οποίες επιτρέπουν την αμυντική διάσταση αυτού του άξονος.
Η Αίγυπτος υπό την Προεδρία του Στρατηγού Σίσι, συγκλίνει προς τον άξονα Ελλάδος – Κύπρου – Ισραήλ κυρίως κατόπιν της αποδεδειγμένα ενεργούς υποστηρίξεως των αδελφών Μουσουλμάνων σε ολόκληρη την Μ. Ανατολή και Β. Αφρική, από την Τουρκία.
Η τουρκική επεκτατική πολιτική σε βάρος Ελλάδος και Κύπρου, αποτελεί προκλητικό ζήτημα αστάθειας στην Α. Μεσόγειο. Για την Τουρκία το ισχύον STATUS QUO, το διεθνές δίκαιο και οι διεθνείς συνθήκες θα πρέπει να επικαιροποιηθούν και να προσαρμοσθούν προκειμένου να πληρούν το όραμα περί των «συνόρων και γαλάζιων πατρίδων της καρδιάς της».
Σύμφωνα με την τουρκική γεωπολιτική αντίληψη, οι ελληνικές νήσοι και η Κύπρος ασκούν στρατηγική πίεση στην Τουρκία και θέτουν εμπόδια στις αναθεωρητικές, περιφερειακές της φιλοδοξίες, ιδίως μετά την ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην περιοχή. Κατά την τουρκική ανάγνωση του διεθνούς δικαίου θαλάσσης αι ελληνικές νήσοι στερούνται θαλασσίων ζωνών πλην των χωρικών υδάτων των οποίων την έκταση καθορίζει η Τουρκία με απειλή πολέμου. Επιπρόσθετα το τεράστιο τουρκικό εξοπλιστικό πρόγραμμα προκαλεί ανησυχίες για πιθανή κούρσα εξοπλισμών στην ευρύτερη περιοχή.
Ως προς την ευρωπαϊκό κράτος της Κύπρου, η Τουρκία αποτελεί την μόνη χώρα επί της Γης η οποία δεν αναγνωρίζει την ύπαρξή της αλλά ταυτόχρονα διαπραγματεύεται μαζί της και επιπλέον φιλοδοξεί να καταστεί μέλος της ΕΕ. Το Κυπριακό είναι κατά βάση ένα θέμα παρανόμου εισβολής και κατοχής σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ. Μία βιώσιμη λύση του Κυπριακού θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα σταθερότητος στην Α. Μεσόγειο.
Οι αρχές και προβλέψεις της ΕΕ παρέχουν επαρκείς διαβεβαιώσεις ασφάλειας και ευημερίας για τις κοινότητες επί της νήσου. Η εμμονή της Τουρκίας όπως κάθε μορφή λύσεως συμπεριλαμβάνει το δικαίωμά της να είναι εγγυήτρια δύναμη σε μία ευρωπαϊκή χώρα όπως η Κύπρος και να διατηρεί στρατεύματα στην νήσο, εξυπηρετεί καθαρά τα εθνικά της συμφέροντα και όχι την ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή.
Οι εμπλεκόμενες εταιρείες εξορύξεως υδρογονανθράκων έχουν επενδύσει στην περιοχή και ανυπομονούν να αξιοποιήσουν πλήρως τα κοιτάσματα, δίχως να καθίστανται όμηροι τουρκικών εκβιασμών τόσο φραστικών όσο και εμπράκτων με χρήση ερευνητικών σκαφών, πλωτών γεωτρυπάνων και πολεμικών σκαφών εντός της ευρέως ανεγνωρισμένης κυπριακής ΑΟΖ. Οι Ελληνοκύπριοι έχουν δεσμευθεί να μοιρασθούν αναλογικά τα κέρδη των ενεργειακών πόρων με τους Τουρκοκυπρίους, αμέσως μετά την επανένωση της νήσου.
ΡΟΛΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Η σημαντική γεωπολιτική θέση της Ελλάδος στην Α. Μεσόγειο, μεταξύ τριών ηπείρων, καθιστά την χώρα μας ζωτική στην αντιμετώπιση της αυξανομένης αστάθειας στην περιοχή. Ο ρόλος της Ελλάδος ως παράγων σταθερότητος και ασφάλειας, προϋποθέτει ότι δεν απειλούνται ζωτικά της συμφέροντα στο Αιγαίο και την ΝΑ Μεσόγειο. Το ΝΑΤΟ και ιδιαίτερα οι ΗΠΑ, μετά την πρόσφατη διμερή συμφωνία, έχουν πρόσβαση στην Σούδα και πολλές άλλες ευκολίες σε όλη την χώρα. Η σύνδεση της Ελλάδος με την Δύση, όπως αποδεικνύεται και ιστορικά δεν είναι συγκυριακή αλλά σταθερή αφού πέραν των εθνικών συμφερόντων βασίζεται σε αρχές και αξίες που εμφανίσθηκαν σε αυτόν τον τόπο για πρώτη φορά, όπως η Δημοκρατία και το κοσμικό κράτος.
Η Ελλάς ως παραδοσιακά ναυτικό έθνος, αποτελεί δεσπόζον μέρος της Α. Μεσογείου και διατηρεί από την αρχαιότητα ισχυρούς δεσμούς με κράτη και κοινωνίες της περιοχής. Η Ελλάς επιπλέον πέραν της γνωστής ναυτιλιακής και τουριστικής της ταυτότητος ενισχύει τον ρόλο της ως ενεργειακός και μεταφορικός κόμβος.
ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η ΕΕ και τα τοπικά κράτη θα πρέπει να συνεργασθούν κατάλληλα, προκειμένου να μειώσουν το ρίσκο μία συγκρούσεως και να αποτρέψουν την πρόκληση κρίσεως.
Τα ΗΕ, η ΕΕ και ιδιαίτερα οι ΗΠΑ, δύνανται να στηρίξουν ένα διακρατικό σύστημα στρατηγικής συνεργασίας στην Α. Μεσόγειο βασισμένο στην αποδοχή του Διεθνούς Δικαίου Θαλάσσης, με προστατευμένες αμυντικά υποδομές στην περιοχή. Το σύστημα αυτό θα είναι ανοικτό για κάθε χώρα της Α. Μεσογείου η οποία αποδέχεται την διαμεσολάβηση και τις αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου για την διευθέτηση των διαφορών στην Α. Μεσόγειο. Οι αυθαίρετες πράξεις των χωρών εκτός του εν λόγω συστήματος, θα πρέπει να αντιμετωπίζουν την αποφασιστική αρνητική έμπρακτη αντίδραση των χωρών του συστήματος, των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Για τις ΗΠΑ η πολιτική των ίσων αποστάσεων μεταξύ θυτών και θυμάτων ή μεταξύ συμμάχων και καιροσκόπων, εκτιμάται ότι μακροπρόθεσμα βλάπτει πολλαπλώς την αξιοπιστία αλλά και τα συμφέροντα της υπερδυνάμεως. Είναι ορθή η εξέταση της ιστορικής συμπεριφοράς των εθνών ως κριτήριο συνάψεως διμερών σχέσεων και συμμαχιών, αρκεί η εξέταση αυτή να μην είναι επιλεκτική αλλά καθολική.
Η ΕΕ θα πρέπει να καταστεί περισσότερο ενεργή και υπεύθυνη στην Α. Μεσόγειο. Ο αγωγός EASTMED θα πρέπει να υλοποιηθεί. Οι απειλές και προκλήσεις της περιοχής δεν αφορούν μόνο τις χώρες της πρώτης γραμμής αλλά το σύνολο των κρατών μελών. Η ευθεία ανάμιξη της ΕΕ στην Α. Μεσόγειο, ως καταναλωτής, ως επενδυτής και ως πάροχος τεχνογνωσίας, θα είναι κρίσιμη για τις εξελίξεις.
Για την ΕΕ οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η ενεργειακή ασφάλεια και η κλιματική αλλαγή συνδέονται με τα κράτη της Μ. Ανατολής και Β. Αφρικής. Η ΕΕ θα πρέπει να ενθαρρύνει την περιφερειακή συνεργασία και μεταρρυθμίσεις, με πιθανή οικονομική και τεχνική συνδρομή ώστε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την μαζική παράνομη μετανάστευση, την τρομοκρατία, ζητήματα εμπορίου, καθώς και αγροτικά και αλιευτικά ζητήματα.
Η Ελλάς ως ένα παραδοσιακά ναυτικό έθνος, μέλος της ΕΕ, στρατηγικός σύμμαχος των ΗΠΑ και με προνομιακά ομαλές σχέσεις με χώρες της Α. Μεσογείου, δύναται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην σταθεροποίηση της περιοχής.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ
Η Ιστορία, η εθνική μας εμπειρία αλλά και οι πρόσφατες εξελίξεις στην Συρία επιβεβαιώνουν ότι στις διεθνείς σχέσεις συχνά η ισχύς υπερισχύει του Διεθνούς Δικαίου. Μία εισβολή σε κυρίαρχο κράτος είναι δυνατόν να βαπτίζεται ως ειρηνευτική επιχείρηση και να τυγχάνει της σιωπηράς αποδοχής της διεθνούς κοινότητος. Χθεσινοί σύμμαχοι εύκολα εγκαταλείπονται στην μοίρα τους. Κράτη που στηρίζουν τα εθνικά τους συμφέροντα στην ελπίδα της εξωτερικής βοήθειας δεν έχουν μέλλον. H αποτρεπτική εθνική στρατηγική καταρρέει όταν οι δηλώσεις και οι πράξεις της πολιτικής ηγεσίας πείθουν τον αντίπαλο ότι σε ενδεχόμενη κλιμάκωση μίας κρίσεως, αυτή δεν προτίθεται να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ.
Ως προς την εξωτερική της εξισορρόπηση η χώρα μας θα πρέπει να προβεί στις ακόλουθες ενέργειες:
- Να επιταχυνθούν οι διαδικασίες εκμεταλλεύσεως των υποθαλασσίων ενεργειακών κοιτασμάτων, καθώς και η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών της χώρας.
- Η στρατιωτική ανισορροπία επιφέρει ανεπιθύμητη αστάθεια. Δεν αρκεί οι ΗΠΑ να τονίζουν τον σταθεροποιητικό ρόλο της Ελλάδος αλλά θα πρέπει να τον ενισχύσουν με τα κατάλληλα στρατιωτικά μέσα, υποδομές και τεχνογνωσία. Η υλοποίηση της, κατά τα άλλα, θετικής προσφάτου διμερούς συμφωνίας θα πρέπει να παρέξει στην Ελλάδα χειροπιαστά και μετρήσιμα οφέλη αντίστοιχα των χειροπιαστών οφελημάτων τα οποία αποκομίζουν οι ΗΠΑ.
- Η ΕΕ πρέπει να αναλάβει με δυναμικό τρόπο τις ευθύνες που της αναλογούν για την προάσπιση των συμφερόντων της στην Α. Μεσόγειο. Ευρωπαϊκά κράτη με άμεσα συμφέροντα θα πρέπει να διατηρούν μόνιμη παρουσία στην Α. Μεσόγειο και την Κύπρο.
- Το μεταναστευτικό ζήτημα απειλεί τα θεμέλια της Ευρώπης. Εάν η Τουρκία αδυνατεί να ελέγξει τις ακτές της, η ΕΕ θα πρέπει να απαιτήσει την συνδρομητική παρουσία της FRONTEX στα τουρκικά παράλια. Εάν η εν λόγω απαίτηση δεν γίνει αποδεκτή, τότε η FRONTEX, με αποτρεπτική αποστολή, θα πρέπει να επεκτείνει τις περιπολίες της στα Δωδεκάνησα, έως ότου η Τουρκία παύσει να εκβιάζει την Ευρώπη και να συνεργάζεται με τζιχαντιστές και διακινητές ανθρωπίνων ψυχών.
- Η στρατηγική ενεργειακή συνεργασία μεταξύ Ελλάδος, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου θα πρέπει να συνεχισθεί και να επεκταθεί σε στρατηγική συνεργασία ασφάλειας και άμυνας με σκοπό την σταθερότητα και την διασφάλιση της απρόσκοπτης αξιοποιήσεως των ενεργειακών κοιτασμάτων της περιοχής. Η εν λόγω διευρυμένη συνεργασία είναι δυνατόν να γίνει με κοινή στρατιωτική παρουσία και ασκήσεις, με ανταλλαγή επιτελών Αξιωματικών, με αμοιβαίες και συστηματικές επισκέψεις πλοίων, με αμοιβαία παροχή υπηρεσιών (π.χ. μαχητική ενεργοποίηση πλοίων, από ελληνικό ΠΝ, μετά από μακράν επισκευή), συμπαραγωγή αμυντικού υλικού, ανταλλαγή τεχνογνωσίας, κοινές επενδύσεις στην έρευνα και την αμυντική τεχνολογία, αμοιβαία χρήση λιμενικών και επισκευαστικών διευκολύνσεων κ.λπ.
ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ
- Η Ελλάς θα πρέπει πάντοτε να έχει την δυνατότητα αποκτήσεως αεροναυτικού ελέγχου του Αιγαίου και του Ιονίου και ταυτόχρονα να απαγορεύει την απόκτηση αντιστοίχου ελέγχου αναθεωρητικών χωρών στην ΝΑ Μεσόγειο. Η Κύπρος θα πρέπει να αναπτύξει αυτόνομες δυνάμεις οι οποίες να αποτρέπουν τις αντίστοιχες τουρκικές κατοχικές δυνάμεις επί της νήσου. Θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα απαγορεύσεως τουρκικής ενισχύσεως της Κύπρου.
- Για τα επόμενα δεκαπέντε με είκοσι έτη η Ελλάς θα πρέπει να αναπτύξει με συνέχεια και συνέπεια αποτρεπτικές ΕΔ και να επενδύσει στην υψηλή τεχνολογία δημιουργώντας αξιόλογη αμυντική βιομηχανία και τεχνογνωσία. Βασικά συστατικά των δυνάμεων αυτών θα πρέπει να είναι η διακλαδικότητα, η ευελιξία, το αναθεωρημένο σύστημα χειρισμού κρίσεων, το αναθεωρημένο σύστημα θητείας και εφεδρείας, η προβολή ισχύος στην ξηρά, η επιτήρηση, αναγνώριση, παρακολούθηση και στοχοποίηση, δορυφορικές και ρομποτικές εφαρμογές, σύγχρονα Α/Φ μακράς εμβέλειας δράσεως και ιπτάμενα τάνκερς, οι βαλλιστικοί πύραυλοι, τα πλοία με Α/Α άμυνας περιοχής, οι σύγχρονες Τ/Λ, τα όπλα μακράς εμβέλειας και υψηλής ακρίβειας κ.λπ.
- Για τα επόμενα πέντε έτη η χώρα θα πρέπει να αποκτήσει δυνατότητες επιβολής ασυμμέτρου καταστρεπτικού αποτελέσματος, με εκμετάλλευση της γεωγραφίας και της σύγχρονης τεχνολογίας. Ο στόχος αυτός είναι οικονομικά εφικτός, επιχειρησιακά αποτελεσματικός και αυξάνει σημαντικά τον δείκτη της εθνικής μας αποτροπής, ενώ συγχρόνως συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
- Θα πρέπει να αναθεωρηθούν σύντομα τα επιχειρησιακά και τακτικά δόγματα της θαλάσσιας περιοχής επιχειρήσεων προκειμένου να διεξάγονται ταυτόχρονα παράκτιες συμβατικές κι ασύμμετρες επιχειρήσεις με πολλαπλασιαστικό επιχειρησιακό αποτέλεσμα.
- Συστηματική εξοικείωση της πολιτικής ηγεσίας με τις διαδικασίες χειρισμού κρίσεων.
- Το φρόνημα των Ελλήνων θα πρέπει να ανυψωθεί μέσω της παιδείας και της ψύχραιμης ενημερώσεως της κοινής γνώμης δίχως υπερβολές, κινδυνολογίες αλλά και εξωραϊσμούς.
- Η Κύπρος θα πρέπει να αποκτήσει άμεσα δυνατότητες ασυμμέτρου καταστρεπτικού αποτελέσματος (π.χ. σύγχρονες συστοιχίες κατευθυνομένων βλημάτων «ΣΚΒ», μη επανδρωμένα συστήματα (ΜΕΣ), Υ/Β τσέπης, κατάλληλα ταχύπλοα περιπολικά, δυνατότητα επιθετικής ναρκοθετήσεως, αύξηση ειδικών δυνάμεων, κατάλληλη σχεδίαση κ.λπ.).
Μία περιοχή υψηλής στρατηγικής σημασίας όπως η Α. Μεσόγειος θα πρέπει να είναι ασφαλής και ευημερούσα. Οι προϋποθέσεις της ευημερίας υπάρχουν, αρκεί να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά οι αποσταθεροποιητικοί παράγοντες. Θα πρέπει να αναληφθούν άμεσα προληπτική και κατασταλτική σειρά μέτρων και πρωτοβουλιών, καθώς η ειρήνη, η ελευθερία, η ασφάλεια, η ευημερία και η δικαιοσύνη δεν είναι δεδομένα αγαθά.
01 – Νοεμβρίου – 2019
Αντιναύαρχος ε.α. Β. Μαρτζούκος ΠΝ
Επίτιμος Διοικητής ΣΝΔ
Πρόεδρος ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.
Κείμενο ομιλίας του κ. Μαρτζούκου στα αγγλικά:
TITLE: «Redeployment of military forces for the protection of common energy assets in East Med».
GEOPOLITICAL ENVIRONMENT IN E. MEDITERRANEAN
The Eastern Mediterranean Sea is a major strategic point for international shipping and commerce. This area is valuable for the security, stability and prosperity of Europe.
According to recent developments, Russian Federation is actively involved into this area seeking influence and political, security, military, economic and energy gains. China is paving the way of a new Silk Road through the broader region and keeps close relations with resource-rich states in Africa and the Gulf region. The US focus on the Pacific Ocean has led to a reduction of its naval presence in the Mediterranean area. The level of a common strategic approach between US and the EU will shape the evolutions in E. Mediterranean.
Besides European intense demographic problem, EU faces mass irregular migration from Asia and Africa, which divides member states, affects social cohesion, increases euroskepticism and creates centrifugal trends. Southern countries like Greece and Italy are directly exposed on the front line of migration.
The discovery of hydrocarbon resources in the East Mediterranean offers opportunities, but it also raises the potential for conflict over these resources. Additional destabilizing factors are the war in Syria, the Arab-Israeli conflict and the unresolved Cyprus issue.
Europe is energy depended and imports most raw materials by sea. Therefore, it is in the EU’s highest priorities to face activities that threaten the free and safe use of E. Mediterranean, like the following:
- Influence competition between super powers *Disputes and revisionist claims between coastal nations • Illegal immigration * maritime terrorism *organized crime (Illegal trafficking of human beings, weapons, narcotics, oil e.t.c.) * Movement of wearons of mass destruction (WMD) *Illegal and unregulated fishing (IUU) * Cyber threats • Environmental degradation (such as the dumping of toxic waste at sea) * Piracy * Maritime accidents
THE CHALLENGE OF ENERGY IN E. MEDITERRANEAN
The development of energy projects between Israel, Egypt, Cyprus and Greece set the conditions for a new Eastern Mediterranean energy corridor providing in the future energy supplies to the EU.
The strategic cooperation between Greece, Cyprus, Israel and Egypt, should avoid any axis against regional countries. Those four countries should try to promote cooperation with the U.S., NATO, EU and other willing regional Countries, based on International Justice.
The energy export route from E. Mediterranean to Europe has not yet been finalized. The choice of LNG plants would benefit Greece since there is already a relative infrastructure, several Greek ship owners have invested in LNG carriers.
European Union has decided to include the East Med Pipeline in its revised list of projects of common interest. The EASTMED pipeline would give Europe the incentive to become more deeply engaged in the area.
The Trans Adriatic Pipeline (TAP) can be an important transit hub for the european dependency reduction from Russian natural gas. In addition to TAP, Greece has the chance to exploit the potential hydrocarbon deposits in western Greece and in the maritime areas south and southeast of Crete.
TURKISH DESTABILIZING POLICY
Erdogan’s autonomous Turkish policy becomes more and more islamic and anti-western. Its multilevel strategic cooperation with Russia and Iran, has the characteristics of an alliance. The peripheral, expansive Turkish ambitions (accompanied with a huge armament program) and its aggressive engagement in E. Mediterranean and M. East, violates vital interests of Greece, Cyprus and Israel. The reciprocity of interests sets the foundations of the axis Greece – Cyprus – Israel, mainly in the political and energy context, with the US support. It is estimated that now there are further conditions allowing the defensive character of this axis as well. Egypt under the leadership of General Sisy, converges to this cooperation axis, mainly after the active Turkish support of Muslim Brotherhood in M. East and N. Africa.
The Turkish expansive policy against Greece and Cyprus is a challenging issue of instability in E. Mediterranean. For Turkey, existing status quo, International Justice and treaties have to be updated and adjusted in order to fulfill its vision about «the land and sea borders of its heart». According to Turkish geopolitical perception the Greek islands and Cyprus pose strategic pressure on Turkey and set obstacles to its revisionist peripheral hegemonic ambitions, especially after the discovery of hydrocarbon resources. Additionally the Turkish military buildup creates concerns about a possible arms race in the region.
As for the European member of Cyprus, Turkey is the only Country in Earth that does not recognize its existence but at the same time is ready to negotiate with it and to be a candidate member in EU. The Cyprus issue is basically an issue of illegal invasion and occupation according to UN resolutions. A viable solution is of vital importance for the stability of E. Mediterranean. The principles and provisions of EU provide all the necessary assurances that all the communities on the Island will be safe and prosperous. Turkey’s obsession that any solution should include its right to be a guarantor on an EU Country like Cyprus and to keep troops on the Island serves clearly only its national interests and not peace and stability in the area.
Energy companies invested in the region are eager to begin full development and exploitation of the fields without feeling hostages of Turkish verbal threats and active blackmailing using drilling ships and warships in Cyprus’ broadly recognized EEZ. Greek Cypriots have committed to equitably sharing the profits from energy resources with Turkish Cypriots upon reunification of the island.
THE ROLE OF GREECE.
Greece’s great geostrategic position at the crossroads of three continents, is vital in facing the growing instability in E. Mediterranean. The Greek significant role as a factor of stability and security, can only remain if its basic security concerns in the Aegean and the SE. Mediterranean are met. NATO and mainly US, has access in the crucial base of Souda Bay, as well as in several other facilities throughout the Country. Greece’s choice to be strategically connected to the Western institutions, is not based only on national interests but also on the cultural Western values of Greek heritage like Democracy and secular state.
Greece, a traditionally maritime nation, is part of the E. Mediterranean and since ancient times has maintained strong and unbroken bonds with the peoples and countries of the region. Greece – already a wellknown power in tourism and shipping- is strengthening its role as an energy and transport hub.
MAIN CONCLUSIONS AND RECCOMENTATIONS
The US, Russia, EU and regional states should cooperate building measures of confidence and reducing the risk of confrontation in order to deter a crisis.
The UN, EU and mainly the US could establish a multilateral system committed to the UN Convention on the Law of the Sea, with protected infrastructure in E. Mediterranean. The institution should be open to any state bordering the E. Mediterranean, provided that it accepts the legal standards for the dispute settlement and it is committed to mandatory arbitration with appeal to the International Court of Justice for disputes in E. Mediterranean. Claiming States outside of this institution should face a negative stance and reaction by UN, US and EU.
For US, the «equal distance» policy between offenders and victims as well as between allies and opportunists, hurts its national interests and its credibility, in the long run. The evaluation of a nation’s historical behavior as a criterion of establishing bilateral relations, is correct, under the condition that history is studied thoroughly and not selectively.
EU, should be more active and responsive in E. Mediterranean. The threats and challenges in that area do not concern only the countries of the “front line” but all the EU member states. The EU’s direct involvement in E. Mediterranean as a consumer, as an investor, and as a technical provider will be critical.
EU’s future geopolitcs, energy security and climate change are connected to its Eastern and Southern partners. EU should encourage regional cooperation and reforms, with possible financial or technical assistance and special emphasis in facing effectively migration, radicalization, terrorism, as well as trade, agricultural and fisheries issues.
Based on geography, maritime heritage and the historical bonds with countries of E. Mediterranean, Greece as a member of all Western institutions, should undertake a stabilizing role in the area.
GREEK POLITICAL – DIPLOMATIC ACTION
History of International Relations, national experience and recent developments in Syria confirm that power often prevails over International Justice. An invasion in a sovereign state can be baptized as «peace operation» under the silent acceptance of the international institutions. Yesterday’s allies can be abandoned. The states that base their national interests on external support, have no future. National deterrence collapses when statements and practice of political leadership convince the opponent that use of power is not in its intentions.
Greece should focus its political/diplomatic actions in the following:
- Acceleration of procedures for exploitation of undersea energy reserves and delimitation of maritime zones.
- Military imbalance creates undesired instability. If US really believes in the Greek stabilizing role, they have to reinforce this Country with military means, infrastructure and know how. The implementation of the recent positive bilateral agreement should include specific benefits for Greece, in analogy with the specific American benefits.
- EU should undertake dynamically its responsibilities in E. Mediterranean, by establishing continuous European presence there, supporting its interests.
- Mass illegal migration threatens the European foundations. FRONTEX should help Turkey across Turkish coasts. If Turkey refuses this contribution, FRONTEX should turn into a deterrence force and extend its patrols in Dodecanese until Turkey stops blackmailing Europe and cooperating with terrorists and human traffickers.
- The strategic relationship between Greece, Cyprus, Israel and Egypt should be extended in security and defense sector in order to keep stability in the area and to safeguard the energy exploitation. This kind of cooperation could include common military presence, exercises, officers exchange, mutual ships visits, mutual offer of services, common research and production of military equipment, common investments in advanced technology, mutual use of ports and airports e.tc..
MILITARY POWER CAPABILITY OF GREECE AND CYPRUS
- Greece must be always capable of sizing aeronautical control in Aegean and Ionian Sea while denying aeronautical control for revisionist Countries in SE Mediterranean. Cyprus must be capable to deter the Turkish occupation army on the Island. Turkey should be denied to further reinforce its occupation army on the Island.
- For the next 15 – 20 years Greece should develop and keep a deterring military power and invest in advanced technology, creating a credible defense industry and know how. Basic characteristics of those armed forces must be jointness, maneuverability, speed, a revised system for military service and reserves, power projection ashore, surveillance, reconnessance, tracking and targeting, satellite and robotic applications, airplanes with advanced capabilities, flying tankers, ballistic missiles, ships with area defense capabilities, advanced torpedous, weapons of extended range and high precision e.tc..
- For the next 5 years Greece should have the capability of inducing asymmetrical destructive results, using properly geography and current technology. This goal is economically realistic, operationally effective, increases the national deterrence and contributes to the Country’s economic development.
- Proper planning for conducting conventional and asymmetric operations as a force multiplier.
- Systematic familiarization of political leaders with crisis management procedures.
- Systematic and realistic information for public opinion without imposing panic or euphoria without reason.
- Cyprus should be capable of inducing asymmetrical destructive results. Indicative relative means are modern shore to surface missiles, unmanned systems, midget submarines, many high speed patrol boats, mine laying capability, special forces, proper operational planning e.tc.).
EPILOGUE
An area of strategic importance like E. Mediterranean has to be safe and prosperous. The situation in this area is promising provided that the main destabilizing factors are to be faced effectively. Proactive and active measures and initiatives have to be taken now since peace, freedom, security, prosperity and justice are not to be taken for granted.
01 – November – 2019
Vice Admiral (rtrd) V. Martzoukos HN
Honorable CO of Hellenic Naval Academy (HNA)
President of Hellenic Institute for Strategic Studies (HELISS)